Is het moeilijk om niet boos te worden op ondeugende kinderen?

mr angryOp mijn blog van vorige week kwamen er heel veel leuke reacties en ook heel veel leuke vragen. Ik ga er komende week mee aan de slag, deze week bleek een beetje kortdag te zijn ๐Ÿ™‚ Ik wil graag de onderwerpen/vragen goed uitwerken en ook handige, goede, persoonlijke voorbeelden en ervaringen meenemen, en dan duurt het nu eenmaal wat langer. Maar, dan heb je ook wat ๐Ÿ˜‰ Gelukkig is het echt een fan-tas-tisch onderwerp om over te schrijven, dus dat scheelt ๐Ÿ˜‰

Boos worden en streng toespreken

Ik ben nooit heel erg enthousiast geweest over het boos worden op kinderen. Of streng toespreken, met zo’n heel ernstig gezicht, ook dat niet. Vooral in het begin besefte ik me dat het echt volledig pedagogisch onverantwoord is om maar te blijven glimlachen, ook als je kind iets doet wat eigenlijk niet hoort. Maar ik voelde me er prettig bij. Gelukkig las ik toen Love & Logic, waar glimlachen mag. Boos worden is nooit mijn valkuil geweest, ik kan niet echt boos worden op mijn dochter. Ik zie de dingen die zij doet, die onder de categorie ‘ondeugend’ vallen, niet als een persoonlijke aanval naar mij toe. Ze ontdekt de wereld en doet wat haar leuk lijkt. Aan mij de rol om haar te leren wat kan en wat iets tรฉ ondeugend is. Door het op deze manier te zien, is het niet heel lastig om boos te worden.

Waarom boos worden of streng toespreken?

Streng toespreken wordt vaak uit gewoonte gedaan, maar het kan ook zijn dat je daar zelf behoefte aan hebt. Ik vind het heel belangrijk na te gaan dat als je boos bent op je kind, waarom je dan per se boos bent. Of waarom je echt streng moet toespreken. Want het hoeft niet, en je kunt nog steeds je kinderen opvoeden.

Oh jee, dat is jammer!

Namelijk, als mijn peuter iets doet wat echt niet kan, dan ben ik niet zozeer boos, maar eerder verdrietig. En vanuit die emotie reageer ik ook. Als zij ergens mee gooit waar ze niet mee mag gooien, vind ik dat verdrietig of jammer. Wellicht ben ik ook een beetje teleurgesteld. Ik kijk dan ook wat verdrietig wanneer ik ‘oh jeeeee’ zeg. Echt, ik kan zelfs een soort pruillipgezicht maken. En dan nog met een lichte glimlach, die is namelijk heel belangrijk. Zij reageert daar heel goed op, ze beseft dan dat het inderdaad een beetje jammer is. Soms ziet ze zelf al, nog voordat ik het zeg, dat wat ze doet niet zo’n goed idee is.

Verdrietig vs. boos

Het voordeel ervan is, dat wanneer je verdrietig reageert, je geen relatie aan het beschadigen bent. Je kunt elkaar recht in de ogen aankijken en denken ‘oh jeee’ met een quasi verdrietig gezicht. Wanneer je boos reageert of heel streng, kan het zijn dat je kind een muur optrekt, laat die gekke ouder maar, en juist extra vervelend gaat doet. Natuurlijk is dit per kind verschillend.

Het werkt ook bij volwassenen zo

Je kunt het vergelijken met ons eigen dagelijks leven. Als iemand schreeuwend naar je toekomt, met woorden als ‘waar denk je dat je mee bezig bent, dat is toch niet normaaaaaaaal, achterlijk mens’ (ter voorbeeld), dan ben je minder geneigd om rustig te reageren, maar alles in je komt in verzet. De muur gaat omhoog en alles wat die persoon nog zegt, komt niet binnen maar kan tegen ze gebruikt worden. Terwijl, als iemand heel verdrietig naar je toe komt over iets dat je verkeerd hebt gedaan, in alle rust: ‘oh ik zie dat je mijn fiets hebt laten vallen en nu is รญe kapot, och wat is dat ontzettend balen’ dan heb je medelijden en zeg je sorry. Misschien zijn het een beetje domme voorbeelden, maar ik hoop dat de strekking duidelijk is.

De muur of huilen

Ik merk dit ook in die paar keren dat ik wel verkeerd reageerde op mijn dochter, op zo’n moment kan ze heel baldadig worden of juist heel hard gaan huilen. Dan heb ik direct spijt, want ik weet hoe ze reageert wanneer ik ook normaal reageer. En dat de reactie die dan plaats vindt, mijn schuld is. Ik zie dat ze de muur omhoog trekt of dat ik haar pijn doe met een ongevoelige reactie.

Irritatie en ongeduld

Maar ik kan toch niet boos worden? Nee, dat klopt. Maar er is een andere factor. Een factor die ik veel minder goed in de hand heb en waar ik wel wat training in nodig had. De factor irritatie. Ik ben best ongeduldig, en wanneer ik geen goede dag heb, of veel aan mijn hoofd, dan kan ik minder hebben. Terugkerend geluid of herhalende eeuwige vragen, of niet doen wat ik vraag, kan bij mij dan tot irritatie leiden. Dan kan ik ook wel eens verkeerd reageren. En de vruchten van zo’n reactie zijn direct zichtbaar. Daarom heb ik echt moeten leren om daarmee om te gaan. Want ik vind de vruchten van zo’n geรฏrriteerde reactie helemaal niet iets om trots te zijn.

Leren kan echt!

Dat leren gaat langzaam. Maar als je het wilt leren, dan kan het. Overigens is het niet alleen goed voor je kinderen, maar het maakt je sowieso een prettiger mens. Het gaat stapje voor stapje. Ik ben voor mezelf nagegaan hoe ik ervoor kan zorgen dat ik de kans op ‘teveel aan mijn hoofd’ minimaliseer en ook het ‘een mindere dag hebben’. Bepaalde dingen probeer ik niet te doen wanneer mijn dochter wakker is, zodat ze me er ook uit bij kan irriteren. Dat helpt enorm. Met de wil, de juiste stappen, de juiste zelfreflectie en wat tijd, zul je merken dat het steeds beter en gemakkelijker gaat.

Dus ja, het kan zeker om niet boos te worden of de behoefte te hebben heel streng te praten wanneer kinderen iets fout doen. Het is wel wat karaktervorming en een weg met hobbels. Maar, het kan!!! En het is heerlijk!

2013-11-29T21:32:29+00:00

Over

Mijn leven in getallen: 31 jaar oud, 9 jaar getrouwd met Sebastiaan. Moeder van Keela (5), Judah (3) en Vanna (maart 2017). Niet perfect. Leert elke dag. Ik houd van grote dromen, nieuwe dingen, mooie mensen, lekker eten, persoonlijke ontwikkeling en uitdagingen.

16 Reacties

  1. Jolanda november 29, 2013 om 12:31 pm- Antwoorden

    Hallo Sharon,

    Wat fijn om dit verhaal te lezen. Ben zo blij dat je laat zien dat opvoeden ook zonder boos worden kan. Ik geloof helemaal niet in strafhoekjes en timeout krukjes. Ik zal direct het boek bestellen, denk dat ik er veel van kan leren. Hรฉรฉl fijn om te lezen dat meer mensen niet boos willen worden ๐Ÿ˜€

    Groetjes Jolanda

    • sharon november 29, 2013 om 9:34 pm- Antwoorden

      Het is een geweldig boek! Echt een aanrader ๐Ÿ™‚

  2. Ellen november 29, 2013 om 12:38 pm- Antwoorden

    Goed blog! Ik word zelden boos op mijn dochter, maar de laatste tijd kost het me wel meer moeite. Ze rent namelijk de katten overal achterna, al gillend en met de armen maaiend. Het zijn binnenkatten, we wonen in een appartement, dus ze kunnen weinig kanten op (ze gaan wel het balkon op, maar met dit weer blijven ze liever binnen). Ik heb al geprobeerd uit te leggen (en samen te doen) dat de katten zachtjes geaaid kunnen worden, zonder gillen en rennen, maar het wil er niet in. Ze is te jong, nu 16 maanden. Ondertussen vind ik het erg rot voor die beestjes, en schiet ik soms onterecht uit mijn slof als ik zie dat ze weer opgejaagd worden. Ze zijn heel bang voor mijn dochter. Ze heeft geluk dat het hele zachtaardige dieren zijn, ze zullen nooit uithalen, daarom vind ik het nog zieliger, het zijn echt lieverds. Ik overweeg een hogere krabpaal, maar dochter kennende gaat ze daar aan schudden zodra de katten er in springen…. Lastige situatie dus!

    • sharon november 29, 2013 om 9:37 pm- Antwoorden

      Inderdaad! Op die leeftijd, en nog steeds, gebruik ik meestal de tip uit het boek. Dan zeg ik ojee, wat jammer, ik snap dat het leuk is om achter de katten aan te rennen. Maar zij vinden het niet zo leuk. Dan pak ik haar op en ga ik iets compleet anders doen, op een andere locatie. Een boekje lezen bijvoorbeeld. Dat deed ik ook met de keukenkastjes die ze steeds opentrok. Het werkte heel goed, misschien heb je er iets aan ๐Ÿ™‚

  3. Christiane november 29, 2013 om 8:26 pm- Antwoorden

    Verdrietig?
    Ik ben liever streng, geรฏrriteerd of gewoon boos, hoewel de laatste vaak uit onmacht van de ouder is en ik die niet graag gebruik.
    Ik stel grenzen en mijn kind houdt zich daar aan. Wanneer je consequent bent en ze terecht wijst wanneer ze die grenzen overgaan schept dat rust en duidelijkheid voor een kind.
    Daar kun je lang en kort over praten, maar dat zijn grenzen die een kind nodig heeft.

    Verdrietig zijn wanneer een kind iets fout doet schaar ik in de hoek van chantage. Geen enkel kind wil zijn ouders verdrietig zien. Zo is de natuur.
    Wanneer je dus wanneer een kind iets doet wat niet mag pruillipjes gaat trekken en doet alsof je verdrietig bent, of echt verdrietig bent werk je op het schuldgevoel. Dan laat het kind het in het vervolg wel! Klopt als een bus!
    Persoonlijk vind ik dat geen goede manier van een kind iets bijbrengen. Want ik vraag me af wat dat met de emotionele ontwikkeling van een kind doet.
    Ik heb zo’n idee dat een kind op de tenen gaat lopen om papa of mama vooral niet verdrietig te maken.

    Het stellen van grenzen staat voor mij totaal los van verdriet of gelukkig voelen.
    Een kind krijgt zelf te maken met verschillende soorten verdriet in het leven. Wanneer ze klein zijn is verdriet, verdriet. Er is geen onderscheid tussen verdrietig omdat de poes dood is of verdrietig omdat ze een zielig liedje horen. Bij verdriet hoort pruilen en huilen.
    Als ik dat ga doen wanneer ze een grens overgaan raken ze volgens mij heel snel het spoort bijster en kweek je kinderen met een probleem in het tonen van emotie.

    Ik vind het bewonderenswaardig dat je een andere manier van opvoeden probeert dan de standaard!
    Het mag duidelijk zijn dat ik het boek waar jij de opvoeding op basseerd niet heb gelezen, ik spreek dan ook uit mn eigen gevoel.
    Ik hoop alleen dat de schrijver van het boek stil heeft gestaan bij het feit dat je als ouders emotioneel evenwichtige volwassenen probeert te creรซren, en geen muurbloempjes die in de stress schieten bij een verdrietig gezicht.
    Als ik verdrietig ben komt mn dochter van 7 bij en vraagt wat er aan de hand is, zonder dat ze zich zorgen maakt over wat zij heeft uitgespookt.
    En wanneer ik haar streng of ietwat geirriteerd toespreekt weet ze dat ze een grens is overgegaan. Ze weet dat het van voorbijgaande aard is, en het in no time weer gezellig is….terwijl verdriet, ook bij een kind, zich kan nestelen rond het hart waar het misschien wel heel lang blijft zitten.
    En met die onzekerheid wil ik mijn kinderen niet opzadelen.

    • sharon november 29, 2013 om 9:28 pm- Antwoorden

      Hai! Bedankt voor je eerlijke en lieve reactie ๐Ÿ™‚

      Ik denk dat je het woord verdrietig een beetje heftig oppakt, of ik beschrijf het iets te extreem en het woord glimlach er niet goed uitpakt. Ik heb het over verdrietig zijn in de zin van ‘oh jeetje, dat is jammer dat je dat niet mag doen’ Met een lichte glimlach erbij en gewoon een normale toon. Ook denk ik dat je mijn pruillip iets te letterlijk oppakt, wellicht vanwege mijn schrijfstijl.

      Ook denk ik dat het wellicht lastig voor te stellen is hoe het in praktijk eigenlijk werkt en hoe je kinderen erop reageren wanneer je het doet. Het heeft niets met manipulatie te maken. Op geen enkele manier is mijn dochter bang voor mijn reactie. Ik pruil en huil dan ook niet bij alles wat ze fout doet, je reactie gaat een beetje een extreme kant op wat mij het idee geeft dat uit mijn tekst blijkt dat ik hier de hele dag loop te huilen en pruilen. Dit is niet zo, ik zeg wel ‘oh jeetje’ of ‘ohoh’ met een glimlach. In de zin van, ‘wat je nu doet is niet zo’n goed idee, maar ik hou toch van je – glimlach’.

      In die zin weet mijn dochter heel erg goed dat als ik echt verdrietig ben, dat dat zeker om iets anders gaat. En ze is pas 2, ze voelt dat perfect aan. Kinderen weten heel goed het verschil tussen verschillende soorten verdriet, gevoelsmatig. Hoe dan ook is het soort verdriet dat ik hier bedoel, niet heel treurig, zoals ik net al zei. Ik lees dat je dochter 7 is, moge het duidelijk zijn dat je heel anders met een kind van 2 of van 7 communiceert ๐Ÿ™‚

      Het boek is volledig gericht om je kind te laten opgroeien in een realistische wereld waarin ze leren wat nodig is om zelfstandige & verstandige keuzes te maken, omdat ze dat van begin af aan ook geleerd hebben. Dit onderdeel is maar 1 bladzijde van de 100, om het maar zo te zeggen ๐Ÿ™‚ Ergens vind ik het erbij horen dat kinderen leren dat iets wat ze doen een ander pijn kan doen. Dat is namelijk heel vervelend en een hele waardevolle wetenschap. Ik vind het een heel realistisch iets eigenlijk. Daarnaast zijn mijn grenzen er net zoals die van een ander, ik reageer gewoon anders wanneer er overheen gegaan wordt. Natuurlijk scheppen grenzen rust en duidelijkheid ๐Ÿ™‚

      Sommige dingen die je schrijft snap ik eigenlijk niet – in de stress schieten van een emotioneel gezicht of als ik verdrietig ben dat mijn dochter ‘bang’ zou moeten zijn dat het vanwege haar is. Deze dingen staan helemaal niet in verband met elkaar. Als je boos bent om iets anders, is je dochter dan bang dat het vanwege jou is? Nee toch? Gaat ze op haar tenen lopen, omdat jij anders boos wordt? Ook niet waarschijnlijk?

      Ik weet natuurlijk niet hoe jullie met verdriet omgaan, maar in dit huis is er vanwege deze aanpak eigenlijk alleen maar een gezellige sfeer en is er geen kwestie van iets ‘voorbijgaan’ omdat er niks aan de hand is. Misschien had ik dus het stuk over verdriet wat genuanceerder moeten schrijven, zodat het niet uit verband gehaald kan worden, omdat toch ieder vanuit de eigen ogen leest.

      Ik hoop dat het nu wel iets duidelijker is ๐Ÿ™‚

      groetjes!

  4. Christiane november 29, 2013 om 10:58 pm- Antwoorden

    Dankjewel voor je extra uitleg.
    Ik denk dat ik het idd iets te zwaar heb vertaald. Maar dat is het lastige aan schrijven (al schrijf je erg leuk), je kunt maar zoveel uitleggen of overbrengen en dan hopen dat t goed overkomt.

    Wellicht is mijn verhaal dan ook wat zwaarder aangekomen dan bedoeld. Laat ik het zo zeggen: Ik ken van dichtbij ouders die verdriet of teleurstelling wel degelijk als chantagemiddel inzetten. Een kind luistert niet? De woorden: ik ben teleurgesteld of verdrietig in jou of om je gedrag zie je enorme impact maken op de kids.
    Dat beeld kwam dus ook als eerste bij me op toen ik je stukje las.
    Ik volg je sinds kort en uit al je andere stukken die je geschreven heb maak ik op dat je absoluut een liefdevolle moeder bent, zonder dat ik over wie dan ook wil oordelen.

    Kinderen hebben de natuurlijke neiging alles op zichzelf te betrekken, en zichzelf de schuld te geven. Papa en mama hebben ruzie, en kinderen denken snel dat het hun schuld is. Ouders scheiden; hoeveel kinderen denken wel niet dat het aan hen ligt?
    Zelf vind ik verdriet een prachtige emotie, en een hele belangrijke emotie. En ik vind het moeilijk om dat in de opvoeding te betrekken, tenminste in het stellen van grenzen etc.
    Misschien ben ik een hele praktische no nonsense moeder. Ik denk het wel ;-o Misschien zelfs wel autoritair (zonder een tiran te zijn welteverstaan)
    Regels zijn regels en ik voel daar niet zoveel bij. Ik weet waarom ik regels stel, en dat leg ik de kinderen uit. Ik redeneer er met ze over. Zij krijgen de vrijheid om verdrietig over te zijn, ik ben dat niet. Ik wil ze dat ook niet voorhouden. Als ze de grenzen overgaan voel ik ook geen verdriet. Misschien later als ze gaan Joyriden en jointjes gaan roken, maar de grenzen en regeltjes waar we het over hebben met kleine kinderen niet echt.
    Ik ben blij dat je de moeite hebt genomen om mn vorige reactie te plaatsen en het te nuanceren.
    Ondanks dat het misschien niet zo overkomt vind ik het leuk om andermans zienswijzen te lezen en proberen te begrijpen.
    Net als elke moeder heb ik geen opleiding in opvoeden gehad….ik doe maar wat. Natuurlijk helpt je referentiekader mee, en de opvoeding die jezelf hebt gehad. Want ook al wil je niet op je moeder lijken…. ๐Ÿ™‚

    • sharon november 29, 2013 om 11:18 pm- Antwoorden

      Haha dankjewel ๐Ÿ™‚ Inderdaad, je denkt altijd vanuit een referentiekader en beelden vormen vanzelf in ieders hoofd ๐Ÿ™‚ Ik kan me voorstellen dat je denkt aan chantage in het voorbeeld dat je noemt, dat klinkt niet echt aantrekkelijk en ook vervelend.

      Het klinkt inderdaad of je een praktische nononse moeder bent, hihi ๐Ÿ™‚

      Bedankt voor je reactie, ik vind het juist leuk (mits mensen het netjes doen, zoals jij hebt gedaan ๐Ÿ˜‰ ) want het forceert mij ook om nog eens goed na te denken en dat zie ik alleen maar als een goed iets! ๐Ÿ™‚ We houden elkaar scherp en uiteindelijk doet iedereen lekker waar ze zich het prettigst bij voelen en dat is sowieso goed.

      Leuk he, die moeders zonder opleiding ๐Ÿ˜› haha!

      liefs!

  5. Eveline november 30, 2013 om 11:12 pm- Antwoorden

    Hoi,
    Leuk stuk weer!
    Nu ik er nav je blog over na denk, denk ik dat ik, als ik mijn stem verhef, dat meestal uit irritatie doe… Zo van: nee hรจ, niet weer je beker water omkiepen boven de vloer, en neeeee lieverd… niet ook er nog eens doorheen gaan lopen..!!’ Dat is er eerder als eerste reactie uit bij me, dan dat ik zeg ‘ohoh… dat is jammer’.
    De eerste keer wil dat nog wel lukken, maar op momenten dat er al meer uitgevogeld is, of ik druk bezig ben en er niet snel genoeg bij kan zijn om een grotere bende te voorkomen.
    Ik vind het dan ook รฉcht knap van je dat jij dat dus wel kan, of je hebt gewoon een voorbeeeeeldige dochter ๐Ÿ™‚

    Het is wel goed om er zo eens over na te denken, want soms vind ik dingen irritant, terwijl ik ze bij nader inzien zelf uitlok. Dochterlief wil me bv helpen met de was opvouwen waarbij ze al mn nette stapeltjes om trekt, dan kan ik dr wel toespreken dat dat niet de bedoeling is, maar ja… ze doet alleen mama maar
    na…

    Gelukkig is bewustwording de eerste stap om iets te veranderen, dus blijf maar prikkelen met je blogs! ๐Ÿ˜‰

    Groetjes, Eveline

    • sharon december 3, 2013 om 9:44 am- Antwoorden

      Zo is het! Leuk! Dank voor je reactie!

  6. Ellen december 3, 2013 om 2:57 pm- Antwoorden

    Sorry voor mijn late reactie! Ik heb zeker wat aan die tip mbt de katten. Nav je blog heb ik ook het boek Love&logic besteld, inmiddels bijna uit. Spreekt me heel erg aan, en merk dat het al werkt bij mijn dochter! Veel minder protest, en de huilbuien duren minder lang bij meer afleiden. Het sterkt me ook in mijn voornemen consequent te blijven (had soms het idee dat ik te streng was). Alleen bij het stuk over straffen moest ik even slikken. Op die manier straffen is hier (nog) niet aan de orde, maar het lijkt me behoorlijk pittig je kind zo lang op de slaapkamer te houden. Ook omdat ik vind dat een slaapkamer een fijne plek moet zijn. Hoe sta jij daarin?

    • sharon december 3, 2013 om 3:10 pm- Antwoorden

      haha geen probleem! en wat cool dat je al zo ver bent en zoveel gelezen hebt! nice ๐Ÿ˜€
      ja dat is hier ook nog niet aan de orde en weet niet wat ik ervan moet vinden. Ik ken mensen die soortgelijk opvoeden en sommige kindjes hebben het in zo’n bepaalde bui (een pure driftbui die alles verstoord in je huis op dat moment) echt even eigen ruimte nodig. Dus ik denk dat het voor sommige kindjes kan helpen. Maar ik weet niet of het voor alle kindjes handig is. Erg afhankelijk van de leeftijd natuurlijk ook. En hoeveel kinderen je thuis ook hebt rondlopen. Ik ben daar nog niet over uit!! ๐Ÿ™‚ en als ik t niks vind, wat dan wel iets is :/ nog genoeg te onderzoeken! ๐Ÿ˜€ xx

  7. Ellen december 3, 2013 om 3:45 pm- Antwoorden

    Ik vind het een heel fijn boek, en het sluit goed aan bij wat ik mijn dochter wil leren! Je blog kwam op het juiste moment, er zijn nl. zoveel opvoedboeken dat ik door de bomen het bos even niet zag!Het is inderdaad per kind verschillend. De tijd zal zich hopelijk ook wel uitwijzen hoe met driftbuien/aanvallen om te gaan. Het ene kind zal meer concrete actie nodig hebben dan het ander. Opvoeden blijft dynamisch zo ๐Ÿ˜€ x

  8. Stefanie december 5, 2013 om 10:29 am- Antwoorden

    Hoi Sharon,
    Wat een leuke blog weer!Wat ik me alleen afvraag is hoe doe je dit wanneer iemand anders op je kind past die deze technieken niet kent? Of moet je hiervoor fulltime moeder zijn.
    Groetjes Stefanie

    • sharon december 5, 2013 om 10:44 am- Antwoorden

      Hai Stefanie! Dankjewel! Nee hoor, je hoef geen fulltime moeder te zijn ๐Ÿ™‚ Die mensen doen het op hun manier, maar als ouders heb je รฉn de grootste impact in het leven van je kinderen รฉn het is voor elke ouder belangrijk om een goede relatie met hun kinderen te hebben, dus het is niet zo dat je dan dingen ‘verpest’ ofzo. ๐Ÿ™‚ Je kunt gewoon je eigen principes gebruiken voor je eigen tijd met de kinderen, die is toch het belangrijkste voor jullie beiden ๐Ÿ™‚ xx

  9. Antje oktober 6, 2014 om 10:17 pm- Antwoorden

    Hallo Sharon,

    Wat fijn om te lezen dat het zo ook kan. Iemand heeft ooit een melding bij het AMK gedaan, omdat ik te ‘soft’ zou zijn en de kinderen niet flink toesprak. Conclusie: pedagogische verwaarlozing. Ik blijf de kinderen op mijn manier opvoeden en dat lukt goed. Het zijn drie vrolijke, open en aardige jongens van 6 jaar. Af en toe word ik ook weleens boos, als ze samen iets uit elkaar hebben gehaald, omdat ze willen weten hoe het in elkaar zit. Ik mopper dan wat op ze en inderdaad, vanuit irritatie, als ze met z’n drieรซn tegen me aan staan te kletsen. Gelukkig gaat het steeds beter, ze leren op elkaar wachten en kunnen ze ook elkaar helpen als ik bezig ben, door bijvoorbeeld wc-papier voor elkaar te pakken

Geef een reactie